13 Οκτωβρίου 2014

Εκπαιδευτικοί και αξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου - Διαμορφώνοντας μια αξιολογική κουλτούρα



   Αναδύονται τελευταία στη χώρα μας στα πλαίσια του εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης, της απαίτησης για κοινωνικό απολογισμό και λογοδοσία όλων των εργαζομένων στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και σε παραλληλισμό πάντα με την αφήγηση της Ευρώπης θέματα, προοπτικές, ενστάσεις και απαιτήσεις που αφορούν στην αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου σε σχέση πάντα με τους βασικούς στόχους της που έχουν να κάνουν, με τη βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης (Eurydice, 2013; Ζουγανέλη et al, 2007, 2010; Ν. 3848/2010; N. 4024/2011; Παπαδόπουλος, 2014; Π.Δ. 152/2013; OECD, 2013). Διαπιστώνεται και βιώνεται όμως, μια ατέρμονη συγκρουσιακή κατάσταση στο εργασιακό περιβάλλον κυρίως της Α/θμιας και Β/θμιας εκπαίδευσης που ξεκίνησε κυρίως στις αρχές του 2010, με την εθελοντική συμμετοχή των αντίστοιχων σχολικών μονάδων στη πιλοτική εφαρμογή της ΑΕΕ-Αυτο-αξιολόγησης Εκπαιδευτικού Έργου και εντάθηκε με την υποχρεωτική γενίκευσή της από τον Μάιο του 2014. Παράλληλα η επικείμενη εφαρμογή της Ιεραρχικής Ετερο-αξιολόγησης (Αξιολόγηση Εκπαιδευτικών και Στελεχών Εκπαίδευσης) και η αντίστοιχη επιμόρφωση των Διευθυντών/ντριων των σχολικών μονάδων αναδεικνύουν μέσω των έντονων αντιδράσεων από μεριάς των συνδικαλιστικών φορέων σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό τον δυναμικό συντηρητισμό που χαρακτηρίζει την κουλτούρα ενός μέρους του ανθρώπινου δυναμικού της εκπαίδευσης. Ενός συντηρητισμού δηλαδή που χαρακτηρίζεται από έντονη δράση και ταυτόχρονα από εξελικτική κι επεκτατική τάση που ως διάχυτο κοινωνικό φαινόμενο διεκδικεί τη διατήρηση ενός οικείου πλαισίου ζωής, λειτουργίας και δραστηριότητας όπου επικρατεί μια εικόνα φθοράς και στασιμότητας (Everard & Morris, 2009; Isoré, 2009; Σιακόβελη, 2011; Χουλιάρα, 2010).

Αξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου
      Η αξιολόγηση αποτελεί σημαντικό παράγοντα της εκπαιδευτικής διαδικασίας και βρίσκεται στο κέντρο οποιουδήποτε σχεδιασμού επιχειρεί ο εκπαιδευτικός στην τάξη.
Η αποσαφήνιση του όρου της αξιολόγησης ως μιας πολυσήμαντης έννοιας έχει να κάνει  με το αντίστοιχο μοντέλο ταξινόμησης (τεχνοκρατικό-ανθρωπιστικό κ.α.) και προσέγγισης (Apple, 1993; Black, 1999; Γρόλλιος, et al. 2002; Eurydise 2006; Σολομών, 1998;  Χατζηγεωργίου, 2004). Παρόλο που η σημασία του όρου νοηματοδοτείται  συχνά ανάλογα με την αντίστοιχη υποκειμενική οπτική όπως: βαθμολογία, εξέταση, εκτίμηση κ.λ.π. σχεδόν όλοι συμφωνούν πως η αξιολόγηση είναι μια διαδικασία που αποβλέπει στο να προσδιορίσει, όσο πιο συστηματικά και αντικειμενικά γίνεται, την καταλληλότητα, την αποτελεσματικότητα και το αποτέλεσμα μιας δραστηριότητας σε σχέση με τους στόχους της (Κασσωτάκης και Φλουρής 2005; Κατσαρού και Δεδούλη, 2008).  Αποτελεί ένα εργαλείο διαχείρισης και μια διαρκή διαδικασία συντονισμού και οργάνωσης, σχετικά με την πρόσκτηση γνώσεων και τη δράση, που οφείλει να οδηγήσει στη βελτίωση, των δραστηριοτήτων που λαμβάνουν χώρα όπως και του προγραμματισμού και της λήψης αποφάσεων είτε σε επίπεδο μικρόκοσμου (τάξης), είτε μακρόκοσμου (εκπαιδευτικού συστήματος).  Τι σημαίνει όμως η έννοια του εκπαιδευτικού έργου; Ο αντίστοιχος όρος αρχίζει να χρησιμοποιείται συστηματικότερα στη χώρα μας στα μέσα της δεκαετίας του ’80 όπου μετά την κατάργηση του θεσμού του Επιθεωρητή το 1982, γίνονται προσπάθειες για τη δημιουργία ενός νέου πλαισίου αξιολόγησης στην εκπαίδευση όπου όμως απαιτούνται νέοι όροι – πέρα από την γνωστή και φορτισμένη αρνητικά αξιολόγηση του εκπαιδευτικού- που θα επαναπροσδιορίζουν και θα αποφορτίζουν εννοιολογικά τη λογοδοτική και χειραγωγική διάσταση της αξιολόγησης (Ζουγανέλη et al, 2007, 2010).
 Ο  όρος εκπαιδευτικό έργο  περιλαμβάνει το σύνολο των δράσεων, δραστηριοτήτων διαδικασιών και παραγόμενου υλικού με στόχο την επίτευξη εκπαιδευτικών και μορφωτικών αποτελεσμάτων και μπορεί να επεξηγηθεί καλύτερα ως έργο που διαμορφώνεται κι επιτελείται σε τρία επίπεδα: α. Σε επίπεδο εκπαιδευτικού συστήματος, β. Σε επίπεδο σχολικής μονάδας ή ιδρύματος και γ. Σε επίπεδο σχολικής τάξης και συγκεκριμένου εκπαιδευτικού λειτουργού (Μαυρογιώργος, 1993, 2000; Παπακωνσταντίνου, 1993; Σιακόβελη, 2011; Χαϊδεμενάκου, 2006).
  Η Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού έργου αποτελεί μαζί με την Επιμόρφωση των Εκπαιδευτικών και την Εκπαιδευτική Έρευνα εργαλείο ανατροφοδότησης του εκπαιδευτικού συστήματος, ώστε μέσω των αποτελεσμάτων και των συμπερασμάτων που θα εξαχθούν να υλοποιηθεί ο μελλοντικός εκπαιδευτικός σχεδιασμός (Ζουγανέλη et al, 2007).  Αναδύεται λοιπόν ο βασικός στόχος της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου που είναι η συνεχής βελτίωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης σε όλα τα επίπεδα.  Το ίδιο συμβαίνει από τη δεκαετία του ΄90 στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και στον διεθνή χώρο όπου η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου λειτουργεί ως μηχανισμός ανατροφοδότησης κι εποπτείας.
 Συμπερασματικά θα λέγαμε ότι η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου στον διεθνή κι ευρωπαϊκό χώρο της εκπαίδευσης:
      Συμβάλλει στη διερεύνηση της γνώσης για το εκπαιδευτικό έργο της σχολικής μονάδας
      Προωθεί διαδικασίες ανάπτυξης των σχολείων
      Υποστηρίζει τη λήψη ορθολογικών αποφάσεων
      Λειτουργεί σαν μοχλός βελτίωσης ή αλλαγής των εκπαιδευτικών πρακτικών και γενικότερα του εκπαιδευτικού συστήματος

.....................................
 Π.Π