16 Απριλίου 2014

Πρώτα συμπεράσματα για την εφαρμογή της ιεραρχικής ετερο-αξιολόγησης των εκπαιδευτικών



Θεωρείται αναγκαίο ν' αποσαφηνιστούν από Σεπτέμβριο δύo (2) πράγματα: Α. Αν η ωρίμανση στους βαθμούς σημαίνει και μισθολογική βελτίωση ή αν είναι παγωμένες οι μισθολογικές ωριμάνσεις και μέχρι πότε και Β. Αν οι ποσοστώσεις που αφορούν σ΄όλο τον δημόσιο τομέα π.χ. μόνο το 30% προχωρά στον βαθμό Α' ή αν τελικά οι εκπαιδευτικοί  (όπως και πρέπει κατά τη γνώμη μου) εξαιρεθούν από την παραπάνω ποσόστωση αφού αξιολογούνται και βάση του 152/2013 κι όχι με την ευρύτερη νομοθεσία που αφορά στο σύνολο των Δ.Υ. 4024/11.
Η αξιολόγηση θα αρχίσει από κάτω προς τα πάνω δηλαδή πρώτα οι εκπαιδευτικοί μετά οι διευθυντές σχολείων, οι σχολικοί σύμβουλοι και πάει λέγοντας. Αυτό γίνεται γιατί μια παράμετρος αξιολόγησης των στελεχών εκπαίδευσης αφορά στον τρόπο και τη διαδικασία συμμετοχής τους στην αξιολόγηση των εκπαιδευτικών π.χ. Στην αξιολόγηση των Διευθυντών Σχολείων προβλέπεται:
Κατηγορία ΙΙ – Άσκηση του έργου της εποπτείας και της αξιολόγησης, η οποία περιλαμβάνει τα εξής κριτήρια (Συντελεστής βαρύτητας 1):
αα) Διοικητική αξιολόγηση εκπαιδευτικών.
ββ) Οργάνωση της διαδικασίας αυτο-αξιολόγησης της σχολικής μονάδας, υλοποίηση των προγραμματισθέντων δράσεων και τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων.
Βασικό εργαλείο αξιολόγησης αποτελούν οι ρουμπρίκες (ή ρούμπρικες κατ' άλλους)  και ο ατομικός φάκελος κάθε αξιολογούμενου. Τι είναι ρουμπρίκα:
Η ρουμπρίκα ανήκει στη κατηγορία των ποιοτικών μεθόδων αξιολόγησης και αποτελεί ένα από τα πιο δυναμικά και αποτελεσματικά εργαλεία αξιολόγησης της επίδοσης των εκπαιδευόμενων σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Πρόκειται για ένα είδος περιγραφικής αξιολόγησης, που βασίζεται σε συγκεκριμένα κριτήρια και διαβαθμίσεις ποιότητας. Σύμφωνα με τον ορισμό του Ματσαγγούρα (2004), η ρουμπρίκα ορίζεται ως μια "κλίμακα διαβαθμισμένων κριτηρίων".
 Τα συνολικά κριτήρια-δείκτες για την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού είναι 15 (Θυμίζουν εκείνα της ΑΕΕ σε αριθμό):
α) Κατηγορία Ι – Εκπαιδευτικό περιβάλλον, η οποία περιλαμβάνει τα εξής κριτήρια (Συντελεστής βαρύτητας 0,75):
αα) Διαπροσωπικές σχέσεις και προσδοκίες.
ββ) Παιδαγωγικό κλίμα στη σχολική τάξη.
γγ) Οργάνωση της σχολικής τάξης.
β) Κατηγορία ΙΙ – Σχεδιασμός, προγραμματισμός και προετοιμασία της διδασκαλίας, που περιλαμβάνει τα εξής κριτήρια(Συντελεστής
βαρύτητας 0,50):
αα) Βαθμός αντίληψης των δυνατοτήτων και αναγκών των μαθητών για τη διαμόρφωση του σχεδιασμού της διδασκαλίας.
ββ) Στόχοι και περιεχόμενο.
γγ) Διδακτικές ενέργειες και εκπαιδευτικά μέσα.
γ) Κατηγορία ΙΙΙ – Διεξαγωγή της διδασκαλίας και αξιολόγηση των μαθητών, η οποία περιλαμβάνει τα εξής κριτήρια(Συντελεστής
βαρύτητας 1,25):
αα) Προετοιμασία μαθητών για τη διδασκαλία.
ββ) Διδακτικές ενέργειες και εκπαιδευτικά μέσα.
γγ) Ενέργειες μαθητών κατά τη διαδικασία μάθησης.
δδ) Εμπέδωση της νέας γνώσης και αξιολόγηση των μαθητών.
δ) Κατηγορία IV – Υπηρεσιακή συνέπεια και επάρκεια, η οποία περιλαμβάνει τα εξής κριτήρια (Συντελεστής βαρύτητας 1,50):
αα) Τυπικές υπαλληλικές υποχρεώσεις.
ββ) Συμμετοχή στη λειτουργία της σχολικής μονάδας και στην αυτο – αξιολόγησή της.
γγ) Επικοινωνία και συνεργασία με γονείς και φορείς.
ε) Κατηγορία V – Επιστημονική και επαγγελματική ανάπτυξη του εκπαιδευτικού, η οποία περιλαμβάνει τα εξής κριτήρια:(Συντελεστής
βαρύτητας 1):
αα) Τυπικά προσόντα και επιστημονική ανάπτυξη.
ββ) Επαγγελματική ανάπτυξη.
Βέβαια στην πραγματικότητα τα κριτήρια συνολικά είναι 14 κι όχι 15, γιατί σε ένα
κριτήριο, αυτό της «επιστημονικής ανάπτυξης», οι αξιολογούμενοι κατατάσσονται αυτομάτως στο «επαρκής» (βαθμοί 31-60), διότι είχαν τα προβλεπόμενα για τον διορισμό τους προσόντα σπουδών.
Συμμετοχή των γονέων ή ακόμη και των μαθητών στη αξιολόγηση των εκπαιδευτικών ΔΕΝ  προβλέπεται.
Πόσο Εύκολο είναι να «Κοπεί» ο Αξιολογούμενος;
Με βάση το Π.Δ.152/2013 ένας εκπαιδευτικός μπορεί να θεωρηθεί «ελλιπής» σε ένα από τα κριτήρια καθεμιάς από τις πέντε κατηγορίες κριτηρίων. Μπορεί, δηλαδή, να είναι συνολικά «ελλιπής» στα πέντε από τα 14 κριτήρια των πέντε κατηγοριών (ποσοστό 36% ελλιπής) και να θεωρείται γενικά «επαρκής», θεωρητικά ίσως και «πολύ καλός».  Δεν μπορεί, όμως, ο εκπαιδευτικός να είναι «ελλιπής» σε δύο από τα κριτήρια της ίδιας κατηγορίας και να θεωρηθεί γενικά «επαρκής», διότι αυτό θα σήμαινε ότι μπορούσε να ήταν «ελλιπής» στο 50% των ποιοτικών κριτηρίων στη «Διεξαγωγή της Διδασκαλίας» ή/και «ελλιπής» στα δύο από τα τρία του «Εκπαιδευτικού περιβάλλοντος», του «Προγραμματισμού» και της «Υπηρεσιακής Επάρκειας», ήτοι “ελλιπής” στο 66%, και παρόλα αυτά να θεωρείται γενικά «επαρκής». Τέλος, από την απλή ανάγνωση των στοιχείων της ρούμπρικας για το "ελλιπής" σχηματίζει κανείς προσωπική άποψη για τον βαθμό δυσκολίας ή ευκολίας. Στη βαθμίδα του "πολύ καλός" τα ποιοτικά χαρακτηριστικά είναι ανάλογα του επιπέδου, όπως ανάλογα και στη βαθμίδα του "εξαιρετικός". Ως παράδειγμα αναφέρουμε τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει μια διδασκαλία, για να χαρακτηριστεί ο εκπαιδευτικός “ελλιπής” ή “επαρκής”.
Τελική Βαθμολογία-Ενστάσεις
Με την ολοκλήρωση των αξιολογήσεων και την καταχώρηση των βαθμών εξάγεται από το σύστημα αυτομάτως, βάσει του αλγόριθμου του άρθρου 16 του Π.Δ. 152/2013, η Τελική Βαθμολογία (ΤΒ). Στο ψηφιακό δελτίο αξιολόγησης του εκπαιδευτικού θα υπάρχει ενότητα όπου θα καταχωρούν οι αξιολογητές την έκθεσή τους (σχόλια, υποδείξεις, κρίσεις κλπ). Το σύνολο των δύο ή τριών, κατά περίπτωση, επιμέρους εκθέσεων συγκροτεί τη συνολική έκθεση για τον αξιολογηθέντα εκπαιδευτικό. Αυτό σημαίνει ότι εκτός από την Τελική Βαθμολογία θα υπάρχει και το κείμενο της συνολικής έκθεσης. Το ατομικό ψηφιακό δελτίο αξιολόγησης, με την Τελική Βαθμολογία (ΤΒ) και το κείμενο της τελικής έκθεσης, θα κοινοποιείται, σύμφωνα με το άρθρο 19 του Π.Δ. 152/2013, στον αξιολογηθέντα, στους αξιολογητές που έλαβαν μέρος, στον Διευθυντή της σχολικής μονάδας στην οποία ανήκει ο αξιολογηθείς εκπαιδευτικός και στην αντίστοιχη Διεύθυνση Εκπαίδευσης. Στο άρθρο 20 του Π.Δ. 152/2013 προβλέπονται οι διαδικασίες υποβολής ενστάσεων και το αρμόδιο όργανο που, κατά περίπτωση, εξετάζει την ένσταση.
Παπαδόπουλος Πάρης